{"id":1958,"date":"2020-09-14T06:26:00","date_gmt":"2020-09-14T04:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/?p=1958"},"modified":"2020-10-20T06:33:42","modified_gmt":"2020-10-20T04:33:42","slug":"teatr-slowackiego-historia-jednego-z-najslynniejszych-budynkow-krakowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/teatr-slowackiego-historia-jednego-z-najslynniejszych-budynkow-krakowa","title":{"rendered":"Teatr S\u0142owackiego – historia jednego z najs\u0142ynniejszych budynk\u00f3w Krakowa"},"content":{"rendered":"\n

Helena Modrzejewska przekaza\u0142a na jego budow\u0119 doch\u00f3d z dw\u00f3ch wyst\u0119p\u00f3w. Jan Matejko, na znak protestu przeciwko tej budowli, zakaza\u0142 wystawiania w Krakowie swoich obraz\u00f3w. A Stanis\u0142aw Ko\u017amian, re\u017cyser i krytyk, por\u00f3wna\u0142 gmach do kl\u0119cz\u0105cego wielb\u0142\u0105da. Dzi\u015b Teatr im. Juliusza S\u0142owackiego jest jednym z najbardziej charakterystycznych budynk\u00f3w Krakowa, ale historia jego powstania i burzliwe dzieje to temat, kt\u00f3rego starczy\u0142oby na obszern\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Postanowili\u015bmy wi\u0119c cho\u0107 pokr\u00f3tce przybli\u017cy\u0107 jego losy.<\/p>\n\n\n\n

Burzenie placu i sprzeciw Matejki<\/h2>\n\n\n\n

W XIX wieku w Krakowie dosz\u0142o do wielu przemian, dzi\u0119ki kt\u00f3rym nie tylko znacznie powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 jego obszar, ale i sta\u0142 si\u0119 on nowoczesnym miastem. W\u015br\u00f3d wielu plan\u00f3w inwestycyjnych pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pomys\u0142 wzniesienia nowego teatru. Dotychczasowy, ulokowany przy Placu Szczepa\u0144skim, nie posiada\u0142 ogrzewania i popada\u0142 w ruin\u0119. Zacz\u0119to wi\u0119c zastanawia\u0107 si\u0119 nad now\u0105 lokalizacj\u0105. Brano pod uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi Rynek G\u0142\u00f3wny czy Kleparz, ale ostatecznie stan\u0119\u0142o na placu \u015bw. Ducha.<\/p>\n\n\n\n

W tym czasie budow\u0119 nowego teatru zacz\u0119\u0142y wspiera\u0107 znane osobisto\u015bci. Modrzejewska, jedna z najwybitniejszych polskich aktorek, przekaza\u0142a na ten cel honorarium z dw\u00f3ch swoich wyst\u0119p\u00f3w. Znacznie wi\u0119cej ni\u017c przys\u0142owiowe trzy grosze z prywatnego maj\u0105tku przekaza\u0142 tak\u017ce prezydent miasta. I gdy wszystko\u00a0 zmierza\u0142o ku szcz\u0119\u015bliwemu rozpocz\u0119ciu rob\u00f3t, kt\u00f3re mia\u0142y ruszy\u0107 w 1891 roku, wzburzenie cz\u0119\u015bci krakowian spowodowa\u0142a wspomniana lokalizacja nowego budynku.<\/p>\n\n\n\n

Przyje\u017cd\u017casz do Krakowa? Odwied\u017a nas w Best Western Krak\u00f3w<\/a>!<\/h3>\n\n\n\n

Op\u00f3r mistrza nic nie zmieni\u0142<\/h3>\n\n\n\n

Na placu \u015bw. Ducha sta\u0142 bowiem zaniedbany, ale pochodz\u0105cy ze \u015bredniowiecza kompleks zakonu duchak\u00f3w z ko\u015bcio\u0142em na czele. Miasto chcia\u0142o zburzy\u0107 licz\u0105ce kilkaset lat budynki, w ich obronie stan\u0119\u0142o jednak wiele uznanych osobisto\u015bci, mi\u0119dzy innymi Karol Estreicher i Fryderyk Zoll. Najg\u0142o\u015bniej protestowa\u0142 jednak Matejko. S\u0142ynny malarz zdecydowanie stan\u0105\u0142 w obronie klasztornych budynk\u00f3w. Gdy jego starania si\u0119 nie powiod\u0142y, napisa\u0142 do w\u0142adz miasta pe\u0142en emocji list. Co wi\u0119cej, zrzek\u0142 si\u0119 honorowego obywatelstwa Krakowa i zakaza\u0142 nawet wystawiania w mie\u015bcie swoich obraz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Planujesz kr\u00f3tk\u0105 wycieczk\u0119 do stolicy Ma\u0142opolski? Sprawd\u017a artyku\u0142 „Jeden dzie\u0144 w Krakowie – tych miejsc nie mo\u017cesz przegapi\u0107!<\/a>„<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krytyka i wielkie wydarzenia<\/h2>\n\n\n\n

Mimo oporu artysty budowa szcz\u0119\u015bliwie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ju\u017c po dw\u00f3ch latach i teatr miejski, jak pocz\u0105tkowo nazywano gmach, rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ju\u017c w 1893 roku. Zosta\u0142 pierwszym budynkiem w mie\u015bcie wyposa\u017conym w pe\u0142ni w elektryczne o\u015bwietlenie. Pierwszym patronem teatru by\u0142 Aleksander Fredro, ale w 1908 roku budynkowi nadano imi\u0119 Juliusza S\u0142owackiego.<\/p>\n\n\n\n

Nowy krakowski teatr podobno spodoba\u0142 si\u0119 nawet Matejce, kt\u00f3ry mia\u0142 go odwiedzi\u0107 kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105. Ale bry\u0142a gmachu nie u wszystkich wywo\u0142a\u0142a podziw. Gorzkich s\u0142\u00f3w nie szcz\u0119dzi\u0142 mu zw\u0142aszcza wspomniany we wst\u0119pie Ko\u017amian, nazywaj\u0105cy teatr \u201cwielb\u0142\u0105dem, kt\u00f3ry ukl\u0105k\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nowa instytucja broni\u0142a si\u0119 jednak przede wszystkim tym, co mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 na jej deskach. Szybko zyska\u0142a miano sceny narodowej, korzystaj\u0105c z wi\u0119kszej ni\u017c w innych zaborach swobody wyra\u017cania my\u015bli, kt\u00f3ra obowi\u0105zywa\u0142a w Galicji. To w\u0142a\u015bnie tam swoje najwi\u0119ksze dzie\u0142a, z \u201cWeselem\u201d na czele, wystawia\u0142 Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski. Mimo \u017ce w czasie I wojny \u015bwiatowej budynek zaj\u0119\u0142y austriackie wojska – na scenie urz\u0105dzono stajni\u0119 dla koni – r\u00f3wnie\u017c po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci utrzyma\u0142 miano jednej z najwa\u017cniejszych polskich scen.<\/p>\n\n\n\n

Tylko dla Niemc\u00f3w i zn\u00f3w dla Polak\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 innych reprezentacyjnych budowli Krakowa, Teatr S\u0142owackiego w czasie II wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 zaw\u0142aszczony przez Niemc\u00f3w. Hans Frank, rezyduj\u0105cy na Wawelu gubernator okupowanego terytorium Polski, cz\u0119sto zaprasza\u0142 do teatru hitlerowskich dygnitarzy. Na scenie kr\u00f3lowa\u0142y w\u00f3wczas komedie i farsy, oczywi\u015bcie odgrywane wy\u0142\u0105cznie po niemiecku. Polacy wst\u0119pu do teatru nie mieli. Wyj\u0105tkiem by\u0142o niewielkie grono pracownik\u00f3w technicznych, ale to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nim uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 wn\u0119trz przed zniszczeniem i zachowa\u0107 teatraln\u0105 bibliotek\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 roku teatr wr\u00f3ci\u0142 jednak do r\u0105k Polak\u00f3w, a na jego deskach zn\u00f3w zacz\u0119li wyst\u0119powa\u0107 wybitni aktorzy, z Gustawem Holoubkiem i Tadeuszem \u0141omnickim na czele. I cho\u0107 poziom artystyczny zosta\u0142 utrzymany, pogarsza\u0142 si\u0119 stan techniczny budynku. Generalny remont uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 dopiero w latach 1990-1991, kiedy to mi\u0119dzy innymi zmniejszono nieco liczb\u0119 miejsc na widowni.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b teatr cieszy si\u0119 zas\u0142u\u017con\u0105 s\u0142aw\u0105 i nikt nie kwestionuje ju\u017c wygl\u0105du budynku. Co wi\u0119cej, obok historycznego centrum Teatr S\u0142owackiego sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej charakterystycznych i znanych budynk\u00f3w Krakowa. A zaledwie 200 metr\u00f3w od teatru, w pobli\u017cu Barbakanu, stoi nawet pomnik Jana Matejki – o protestach mistrza p\u0119dzla sprzed ponad 100 lat niewielu ju\u017c dzi\u015b pami\u0119ta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Helena Modrzejewska przekaza\u0142a na jego budow\u0119 doch\u00f3d z dw\u00f3ch wyst\u0119p\u00f3w. Jan Matejko, na znak protestu przeciwko tej budowli, zakaza\u0142 wystawiania w Krakowie swoich obraz\u00f3w. A Stanis\u0142aw Ko\u017amian, re\u017cyser i krytyk, por\u00f3wna\u0142 gmach do kl\u0119cz\u0105cego wielb\u0142\u0105da. Dzi\u015b Teatr im. Juliusza S\u0142owackiego jest jednym z najbardziej charakterystycznych budynk\u00f3w Krakowa, ale historia jego powstania i burzliwe dzieje to […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1959,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hotele"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1958"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1958"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1960,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1958\/revisions\/1960"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}