Mimo \u017ce urz\u0105d prezydenta jest obecny w Krakowie od ponad 200 lat, jeszcze nigdy nie pe\u0142ni\u0142a go \u017cadna kobieta. Nie znaczy to jednak, \u017ce panie nie rz\u0105dzi\u0142y dawn\u0105 stolic\u0105 Polski. Kilka z nich mniej lub bardziej formalnymi drogami wywalczy\u0142o sobie w Krakowie wielkie wp\u0142ywy, a by\u0142 te\u017c czas, w kt\u00f3rym kobieta zasiada\u0142a na kr\u00f3lewskim tronie. Poznajmy krakowianki, kt\u00f3re skupi\u0142y w swoim r\u0119ku najwi\u0119ksz\u0105 w\u0142adz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Histori\u0119 o Wandzie, kt\u00f3ra \u201cnie chcia\u0142a Niemca\u201d, zna niemal ka\u017cde polskie dziecko. To w\u0142a\u015bnie legendarna ksi\u0119\u017cniczka uchodzi za pierwsz\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra w\u0142ada\u0142a Krakowem. Mia\u0142a by\u0107 c\u00f3rk\u0105 innej legendarnej postaci zwi\u0105zanej z miastem, czyli kr\u00f3la Kraka. Po tym, jak syn poprzedniego w\u0142adcy zosta\u0142 ukarany za zab\u00f3jstwo brata, to ona zasiad\u0142a na tronie. Wed\u0142ug kronikarza Wincentego Kad\u0142ubka, kt\u00f3ry jako pierwszy zapisa\u0142 opowie\u015b\u0107 o Wandzie, odpar\u0142a ona atak \u201ctyrana lema\u0144skiego\u201d, czyli niemieck\u0105 napa\u015b\u0107 na Polsk\u0119. P\u00f3\u017aniejsze kroniki dopisywa\u0142y do historii Wandy kolejne rozdzia\u0142y, nadaj\u0105c Niemcowi imi\u0119 Rytygier i przekonuj\u0105c, \u017ce po wojnie ksi\u0119\u017cniczka pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo, rzucaj\u0105c si\u0119 do Wis\u0142y. Cho\u0107 jest uwa\u017cana tylko za legendarn\u0105 w\u0142adczyni\u0119, do dzi\u015b w Krakowie stoi kopiec, kt\u00f3remu nadano jej imi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Zagadkowe i niepotwierdzone rz\u0105dy Wandy trudno dok\u0142adnie osadzi\u0107 na osi czasu. Pewne jest jednak, \u017ce du\u017cy wp\u0142yw na losy Krakowa mia\u0142y \u015bredniowieczne ma\u0142\u017conki kr\u00f3l\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0105t, kt\u00f3rzy obrali sobie miasto za stolic\u0119. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych by\u0142a ruska ksi\u0119\u017cniczka Grzymis\u0142awa, kt\u00f3ra w XIII wieku po\u015blubi\u0142a krakowskiego ksi\u0119cia Leszka Bia\u0142ego. Po tym, jak jej m\u0105\u017c zosta\u0142 zamordowany w czasie zjazdu w G\u0105sawie, w 1227 roku obj\u0119\u0142a regencyjne rz\u0105dy w imieniu syna Boles\u0142awa, nazwanego p\u00f3\u017aniej Wstydliwym.<\/p>\n\n\n\n
Grzymis\u0142awa sprawowa\u0142a realn\u0105 w\u0142adz\u0119 i zosta\u0142a wymieniona w niezwykle wa\u017cnym dla Krakowa pi\u015bmie – dokumencie lokacyjnym z 1257 roku. Opr\u00f3cz niej i Boles\u0142awa mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 tak\u017ce imi\u0119 Kunegundy, czyli Kingi, obecnie uznawanej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki za \u015bwi\u0119t\u0105. To w\u0119gierska ksi\u0119\u017cniczka, kt\u00f3ra zosta\u0142a \u017con\u0105 Boles\u0142awa. R\u00f3wnie\u017c ona cieszy\u0142a si\u0119 w Krakowie i dzielnicy nale\u017c\u0105cej do jej m\u0119\u017ca du\u017cymi wp\u0142ywami – z czasem otrzyma\u0142a nawet od niego na w\u0142asno\u015b\u0107 Ziemi\u0119 S\u0105deck\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119ksz\u0105 w\u0142adz\u0119, przynajmniej tytularnie, zyska\u0142a jednak inna kobieta rodem z W\u0119gier. Mowa oczywi\u015bcie o kolejnej krakowskiej \u015bwi\u0119tej, czyli Jadwidze. Go\u015bcie odwiedzaj\u0105cy Wawel mog\u0105 zdziwi\u0107 si\u0119, widz\u0105c pami\u0105tki po jej panowaniu podpisane jako jab\u0142ko czy ber\u0142o \u201ckr\u00f3la Polski Jadwigi\u201d. To jednak nie drukarska pomy\u0142ka – w 1384 roku 10-letnia c\u00f3rka Ludwika Andegawe\u0144skiego faktycznie zosta\u0142a koronowana na kr\u00f3la, czyli pe\u0142noprawnego w\u0142adc\u0119 Polski. Oczywi\u015bcie swoje rz\u0105dy pocz\u0105tkowo sprawowa\u0142a pod wp\u0142ywem mo\u017cnych, ale tytu\u0142 zachowa\u0142a przez 15 lat, do \u015bmierci, mimo ma\u0142\u017ce\u0144stwa z litewskim ksi\u0119ciem Jagie\u0142\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c Jadwiga zapisa\u0142a si\u0119 w polskiej historii jako ta, kt\u00f3ra \u201cnie chcia\u0142a Niemca\u201d, cho\u0107 w tym przypadku decyzj\u0119 podj\u0119li raczej ma\u0142opolscy panowie. Ju\u017c jako 4-latka zosta\u0142a bowiem zar\u0119czona z Wilhelmem Habsburgiem, austriackim ksi\u0119ciem. Gdy zosta\u0142a nast\u0119pczyni\u0105 polskiego tronu, zar\u0119czyny anulowano, mimo \u017ce sam ksi\u0105\u017c\u0119 wyprawi\u0142 si\u0119 nawet do Krakowa, by dope\u0142ni\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Polscy mo\u017cnow\u0142adcy nie chcieli jednak na tronie Habsburga. Sam Wilhelm a\u017c do \u015bmierci Jadwigi uwa\u017ca\u0142 si\u0119 natomiast za jej prawowitego m\u0119\u017ca i o\u017ceni\u0142 si\u0119 dopiero dwa lata po jej pogrzebie.<\/p>\n\n\n\n