Krak\u00f3w, jako by\u0142a stolica Polski, cz\u0119sto go\u015bci\u0142 na kartach polskiej literatury. Pod Wawelem przejazdem pojawia\u0142o si\u0119 wiele postaci, takich jak Zbyszko i Ma\u0107ko z Bogda\u0144ca, czyli bohaterowie \u201cKrzy\u017cak\u00f3w\u201d Henryka Sienkiewicza. Kr\u00f3lewskie miasto przewija si\u0119 jeszcze w wielu pozycjach, ksi\u0105\u017cki z Krakowem w tle wystarczy\u0142yby do zape\u0142nienia sporej biblioteki. Nie brakuje jednak r\u00f3wnie\u017c pozycji, w kt\u00f3rych okolice Wawelu czy krakowskie ulice s\u0105 g\u0142\u00f3wnym teatrem wydarze\u0144. Wybrali\u015bmy najciekawsze i najbardziej znane ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych akcja dzieje si\u0119 w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n
Chyba najs\u0142ynniejsz\u0105 literack\u0105 pozycj\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z Krakowem pozostaje dramat, w kt\u00f3rym miejsce akcji wcale nie zosta\u0142o wprost zdefiniowane przez autora. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wydarze\u0144 dzieje si\u0119 we wn\u0119trzu ch\u0142opskiej chaty. Wystarczy\u0142o jednak ju\u017c pierwsze przeniesienie tego utworu na teatralne deski, by krakowianie bez trudu rozpoznali jego bohater\u00f3w i ich otoczenie.<\/p>\n\n\n\n
Chodzi o \u201cWesele\u201d Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego, kt\u00f3re jest dzi\u015b wa\u017cn\u0105 szkoln\u0105 lektur\u0105. Artysta na jego kartach przedstawi\u0142 portret Polak\u00f3w z prze\u0142omu XIX i XX w., inspiruj\u0105c si\u0119 weselem poety Lucjana Rydla w Bronowicach. Cho\u0107 sama wie\u015b le\u017ca\u0142a w\u00f3wczas jeszcze poza rogatkami Krakowa, mo\u017cna by\u0142o uzna\u0107 j\u0105 w\u0142a\u015bciwie za przedmie\u015bcia, a na zabawie go\u015bci\u0142a \u015bmietanka krakowskich artyst\u00f3w. Dzi\u015b stanowi\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 miasta, a chata, w kt\u00f3rej odby\u0142o si\u0119 przyj\u0119cie, s\u0142u\u017cy jako muzeum.<\/p>\n\n\n\n
Nieco wcze\u015bniej ni\u017c z \u201cWeselem\u201d uczniowie zapoznaj\u0105 si\u0119 zwykle z \u201cHistori\u0119 \u017c\u00f3\u0142tej ci\u017cemki\u201d, napisan\u0105 przez Antonin\u0119 Doma\u0144sk\u0105. Tam r\u00f3wnie\u017c akcja w Krakowie jest g\u0142\u00f3wn\u0105 osi\u0105 ksi\u0105\u017cki osadzonej w XV-wiecznych realiach. To w\u0142a\u015bnie pod Wawel trafia jej g\u0142\u00f3wny bohater Wawrzu\u015b, kt\u00f3ry z czasem staje si\u0119 jednym z wykonawc\u00f3w o\u0142tarza mariackiego.<\/p>\n\n\n\n
Krak\u00f3w upodobali sobie jednak r\u00f3wnie\u017c autorzy ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re bynajmniej nie s\u0105 skierowane do dzieci. Krakowskie wydawnictwa w ostatnich latach publikuj\u0105 mn\u00f3stwo pozycji, w kt\u00f3rych osi\u0105 akcji s\u0105 na przyk\u0142ad krakowskie kawiarnie. Jak wyliczono w czasopi\u015bmie \u201cTurystyka Kulturowa\u201d, w ci\u0105gu ostatnich 30 lat ukaza\u0142o si\u0119 niemal 100 takich ksi\u0105\u017cek. A krytycy stworzyli dla nich nawet osobny termin – \u201ckrakowski realizm knajpiany\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Wystr\u00f3j krakowskich kawiarni inspiruje szczeg\u00f3lnie tw\u00f3rc\u00f3w krymina\u0142\u00f3w. Zbrodnie na podwawelskich ulicach tropi\u0105 cho\u0107by bohaterowie trylogii Marcina \u015awietlickiego \u201cMistrz\u201d czy ksi\u0105\u017cek Ewy Stec oraz Gai Grzegorzewskiej. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni pisarze osadzaj\u0105 w Krakowie tak\u017ce swoje powie\u015bci – do najbardziej znanych nale\u017c\u0105 ksi\u0105\u017cki Jerzego Pilcha, a w\u015br\u00f3d nich \u201cSpis cudzo\u0142o\u017cnic\u201d, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 te\u017c kanw\u0105 filmu o tym samym tytule. Ale Krak\u00f3w w swoich dzie\u0142ach umieszczali tak\u017ce tw\u00f3rcy fantastyki, jak cho\u0107by Andrzej Pilipiuk.<\/p>\n\n\n\n
Wawel, Sukiennice czy Barbakan stanowi\u0105 tak\u017ce \u015bwietne t\u0142o dla ksi\u0105\u017cek o tematyce historycznej. W historycznych realiach Krakowa jest osadzony na przyk\u0142ad cykl powie\u015bci \u201cKacper Ryx\u201d Mariusza Wollnego, si\u0119ga do nich tak\u017ce Zbigniew \u015awi\u0119ch w trylogii \u201cKl\u0105twy, mikroby i uczeni\u201d. Opowie\u015bci o Krakowie z czas\u00f3w \u015bwietno\u015bci miasta i Rzeczpospolitej wci\u0105\u017c ciesz\u0105 si\u0119 zainteresowaniem i uznaniem.<\/p>\n\n\n\n
Krakowscy pisarze s\u0105 tak\u017ce tw\u00f3rcami ksi\u0105\u017cek, w kt\u00f3rym to sam Krak\u00f3w staje si\u0119 g\u0142\u00f3wnym bohaterem. Tak dzieje si\u0119 w przypadku powa\u017cnych, historycznych opracowa\u0144, ale i lu\u017aniejszych syntez z dziej\u00f3w miasta. W\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy z etap\u00f3w rozwoju podwawelskiego grodu doczeka\u0142 si\u0119 ju\u017c swojego opisu. Mo\u017cna wi\u0119c si\u0119gn\u0105\u0107 po \u201cKrak\u00f3w cesarsko-kr\u00f3lewski\u201d Jaros\u0142awa Sikorskiego czy \u201cOkupacyjny Krak\u00f3w\u201d Andrzeja Chwalby – wystarczy wybra\u0107 interesuj\u0105cy okres historyczny. Ze szczeg\u00f3ln\u0105 swad\u0105 opowiadaj\u0105 o historii Krakowa Leszek Mazan i Mieczys\u0142aw Czuma, nazywani \u201ckrakauerami\u201d, czyli wybitnymi znawcami miasta.<\/p>\n\n\n\n