{"id":2415,"date":"2022-12-06T06:00:00","date_gmt":"2022-12-06T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/?p=2415"},"modified":"2023-04-20T08:35:21","modified_gmt":"2023-04-20T06:35:21","slug":"26-bezcennych-wagonow-jak-niemcy-rabowali-z-krakowa-dziela-sztuki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/26-bezcennych-wagonow-jak-niemcy-rabowali-z-krakowa-dziela-sztuki","title":{"rendered":"26 bezcennych wagon\u00f3w. Jak Niemcy rabowali z Krakowa dzie\u0142a sztuki"},"content":{"rendered":"\n

Wojna to \u015bmier\u0107, p\u0142acz i po\u017coga, ale tak\u017ce grabie\u017ce. Te dotykaj\u0105 zwykle rzeczy najcenniejszych, a w\u015br\u00f3d nich s\u0105 dzie\u0142a sztuki. W przedwojennej Polsce ich nie brakowa\u0142o. Niemcy skrupulatnie wywozili je wi\u0119c do III Rzeszy. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w czasie II wojny \u015bwiatowej Polska straci\u0142a ponad 500 tys. dzie\u0142 sztuki i 22 miliony wolumin\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Wielu z tych bezcennych zabytk\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 do dzi\u015b. S\u0105 jednak i takie, kt\u00f3re po wojnie uda\u0142o si\u0119 sprowadzi\u0107 do kraju. Jedne z najcenniejszych wr\u00f3ci\u0142y do Krakowa <\/strong>– o\u0142tarz Wita Stwosza z ko\u015bcio\u0142a Mariackiego i \u201cDam\u0119 z \u0142asiczk\u0105\u201d p\u0119dzla Leonarda da Vinci. Ich odzyskanie zawdzi\u0119czamy polskim historykom\u2026 i kolejarzom.<\/p>\n\n\n\n

Rabunek starannie przygotowany<\/h2>\n\n\n\n

Dzi\u015b uwa\u017ca si\u0119, \u017ce Niemcy polskimi dzie\u0142ami sztuki zainteresowali si\u0119 ju\u017c przed wybuchem wojny. W 1934 i 1938 r. niemieccy naukowcy, pod pretekstem wycieczek naukowych, odwiedzali polskie muzea. Dlatego tu\u017c po wybuchu wojny mogli przyst\u0105pi\u0107 do precyzyjnego wywo\u017cenia polskich zabytk\u00f3w do III Rzeszy<\/strong>. Powsta\u0142y nawet do tego specjalne kom\u00f3rki, kt\u00f3re mia\u0142y zabezpiecza\u0107 \u201cgerma\u0144sko\u015b\u0107\u201d tych dzie\u0142 sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Po zaj\u0119ciu Krakowa niemieccy grabie\u017ccy pierwsze kroki skierowali do ko\u015bcio\u0142a Mariackiego. W ko\u0144cu tam, w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym, sta\u0142o dzie\u0142o Niemca Wita Stwosza. A w\u0142a\u015bciwie mia\u0142o sta\u0107, bo dzi\u0119ki przezorno\u015bci profesora Karola Estreichera tu\u017c przed wybuchem wojny o\u0142tarz rozebrano i sp\u0142awiono figury do Sandomierza<\/strong>. Tam by\u0142y ukrywane w katedrze i seminarium duchownym, w ko\u0144cu jednak Niemcy je wytropili i wywie\u017ali.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei \u201cDama z \u0142asiczk\u0105\u201d w czasie wojny zdobi\u0142a rezydencj\u0119 Hansa Franka na Wawelu. Pod koniec wojny Niemcy i j\u0105 wywie\u017ali na zach\u00f3d. Najwi\u0119ksze transporty dzie\u0142 sztuki opuszcza\u0142y Krak\u00f3w tu\u017c przed wkroczeniem do miasta wojsk sowieckich. Estreicher dok\u0142adnie obserwowa\u0142 jednak poci\u0105gi, kt\u00f3re opuszcza\u0142y gr\u00f3d Kraka<\/strong>. Pomogli te\u017c kolejarz, kt\u00f3rzy oznaczali opuszczaj\u0105ce dworzec wagony, a nast\u0119pnie informowali, gdzie jedzie poci\u0105g.<\/p>\n\n\n\n

\"dzie\u0142a<\/a>
Niemcy rabowali dzie\u0142a sztuki z ca\u0142ej Polski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Chcesz zobaczy\u0107 z bliska krakowskie dzie\u0142a sztuki? Na nocleg wybierz Hotel Best Western Krak\u00f3w<\/a> \u2013 https:\/\/www.bwkrakow.pl<\/a>!<\/h3>\n\n\n\n

Strza\u0142y w powietrze i radzieckie zakusy<\/h2>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki staraniom prof. Estreichera i pomocy Amerykan\u00f3w zrabowane z Krakowa dzie\u0142a sztuki uda\u0142o si\u0119 namierzy\u0107 w Niemczech. Figury z o\u0142tarza mariackiego znalaz\u0142y si\u0119 w Norymberdze i to stamt\u0105d 29 kwietnia 1946 r. wyruszy\u0142 do Polski wyj\u0105tkowy transport. W 26 wagonach jecha\u0142y elementy o\u0142tarza, ale tak\u017ce \u201cDama z \u0142asiczk\u0105\u201d, wawelskie gobeliny czy XV-wieczny Kodeks Baltazara Behema<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ale poci\u0105g musia\u0142 jeszcze dojecha\u0107 do kraju. Jecha\u0142 przez Czechy opanowane przez \u017co\u0142nierzy radzieckich. Ci wiele razy pr\u00f3bowali \u201cdobra\u0107 si\u0119\u201d do jego zawarto\u015bci. Na szcz\u0119\u015bcie krakowskie zabytki<\/a><\/strong> by\u0142y eskortowane przez Amerykan\u00f3w. Jak wspomina Estreicher, musieli oni wiele razy strzela\u0107 w powietrze, by odstraszy\u0107 nowych rabusi\u00f3w. W ko\u0144cu do poci\u0105gu weszli nawet radzieccy oficerowie, kt\u00f3rzy chcieli przej\u0105\u0107 transport. Gdyby tak si\u0119 sta\u0142o, dzie\u0142a sztuki mog\u0142y nigdy nie wr\u00f3ci\u0107 do Polski.<\/p>\n\n\n\n

Niezwyk\u0142a podr\u00f3\u017c si\u0119 jednak uda\u0142a. 30 kwietnia poci\u0105g dojecha\u0142 do Krakowa, gdzie zabytki wita\u0142a poka\u017ana delegacja<\/strong>. Amerykanie, kt\u00f3rzy pomogli w transporcie dzie\u0142 sztuki, zostali odznaczeni orderami Polonia Restituta. A o\u0142tarz mariacki czy \u201cDama z \u0142asiczk\u0105\u201d szcz\u0119\u015bliwie pozostaj\u0105 pod Wawelem do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Krakowem wstrz\u0105sa\u0142y nie tylko zbrodnie hitlerowc\u00f3w, ale i rodzimych morderc\u00f3w. O najbardziej znanych przeczytasz w kolejnym artykule: https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wampir-z-krakowa-i-nie-tylko-przestepcy-spod-wawelu-o-zlej-slawie<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojna to \u015bmier\u0107, p\u0142acz i po\u017coga, ale tak\u017ce grabie\u017ce. Te dotykaj\u0105 zwykle rzeczy najcenniejszych, a w\u015br\u00f3d nich s\u0105 dzie\u0142a sztuki. W przedwojennej Polsce ich nie brakowa\u0142o. Niemcy skrupulatnie wywozili je wi\u0119c do III Rzeszy. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w czasie II wojny \u015bwiatowej Polska straci\u0142a ponad 500 tys. dzie\u0142 sztuki i 22 miliony wolumin\u00f3w. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2416,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-2415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2415"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2415"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2494,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2415\/revisions\/2494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}