{"id":428,"date":"2015-06-24T14:49:09","date_gmt":"2015-06-24T12:49:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/?p=428"},"modified":"2015-06-25T14:49:19","modified_gmt":"2015-06-25T12:49:19","slug":"comber-wianki-i-inne-krakowskie-tradycje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/comber-wianki-i-inne-krakowskie-tradycje","title":{"rendered":"Comber, wianki i inne krakowskie tradycje"},"content":{"rendered":"

Krak\u00f3w jest miastem, w kt\u00f3rym tradycja i nowoczesno\u015b\u0107 \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 na wielu p\u0142aszczyznach \u2013 dotyczy to sztuki, architektury, muzyki czy wydarze\u0144 kulturalno-rozrywkowych. Liczne imprezy, zabawy, koncerty nawi\u0105zuj\u0105 do obrz\u0119d\u00f3w zapocz\u0105tkowanych wieki temu. Dzi\u015b poznamy barwne historie kilku z nich.<\/p>\n

Wianki<\/h2>\n

Dla ludzi \u017cyj\u0105cych zgodnie z cyklem natury przesilenie letnie pe\u0142ni\u0142o wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119. By\u0142a to noc, podczas kt\u00f3rej dobro i \u015bwiat\u0142o zwyci\u0119\u017ca\u0142y nad z\u0142em i mrokiem. W odosobnionych miejscach palono w\u00f3wczas ogromne ogniska, kt\u00f3re jako opozycja dla ciemno\u015bci, mia\u0142y odgania\u0107 wszystkie l\u0119ki miejscowej ludno\u015bci. W kulminacyjnym momencie obrz\u0119d\u00f3w m\u0142ode dziewcz\u0119ta puszcza\u0142y na wod\u0119 wianki uplecione z zi\u00f3\u0142 i kwiat\u00f3w.<\/strong> Po co? By wiosce zapewni\u0107 urodzajne plony i zwi\u0119kszy\u0107 swoje szanse na znalezienie m\u0119\u017ca.
\nW p\u00f3\u017aniejszych latach tradycja ta zosta\u0142a spleciona z legend\u0105 o Wandzie, kt\u00f3ra \u2013 nie chc\u0105c po\u015blubi\u0107 Niemca \u2013 rzuci\u0142a si\u0119 do rzeki Wis\u0142y. Magii ca\u0142emu wydarzeniu doda\u0142 r\u00f3wnie\u017c Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski. W utworze \u201cLegenda\u201d opowie\u015b\u0107 o tragicznie zmar\u0142ej kr\u00f3lewnie po\u0142\u0105czy\u0142 ze \u015bwiatem nimf i rusa\u0142ek. Legenda o dzielnej Wandzie wywar\u0142a wp\u0142yw na miejsce obchod\u00f3w \u015bwi\u0119ta: organizowano je w zakolu wi\u015blanym pod Wawelem.<\/strong>
\nWianki w nieco unowocze\u015bnionej formie odbywaj\u0105 si\u0119 do dzisiaj. Jedynym okresem, w kt\u00f3rym zaprzestano celebrowania przesilenia letniego by\u0142 stan wojenny. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej obrz\u0119d przybra\u0142 form\u0119 spektaklu o wielkim rozmachu, podzielonego na dwie cz\u0119\u015bci: \u015bwiat\u0142o i d\u017awi\u0119k. Pozosta\u0142o\u015bci tego podzia\u0142u widoczne s\u0105 do dzisiaj, kiedy wyj\u0105tkowym koncertom towarzysz\u0105 pokazy sztucznych ogni.<\/strong><\/p>\n

\"Puszczanie<\/a>

Puszczanie wiank\u00f3w, Simon Kozhin\/Wikipedia\/CC BY-SA 3.0<\/p><\/div>\n

Comber Babski<\/h2>\n

Cho\u0107 nazwa comber kojarzy si\u0119 raczej z kawa\u0142kiem mi\u0119sa, krakowska impreza nawi\u0105zuje do drugiego, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mniej znanego, znaczenia tego s\u0142owa.<\/p>\n

 <\/p>\n

Combrzy\u0107 to mi\u0119dzy innymi swawoli\u0107.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

W stolicy Ma\u0142opolski swawolono w t\u0142usty czwartek, i to ju\u017c od czas\u00f3w \u015bredniowiecza. W jaki spos\u00f3b? Jedz\u0105c, pij\u0105c, ta\u0144cz\u0105c i s\u0142uchaj\u0105c muzyki. Tego dnia Krak\u00f3w przechodzi\u0142 we w\u0142adanie kobiet, a dok\u0142adnie krakowskich przekupek. Przebrane w worki, oplecione s\u0142om\u0105, stawa\u0142y one na czele kobiecego pochodu, w r\u0119kach nios\u0142y kuk\u0142\u0119, kt\u00f3ra przypomina\u0142a m\u0119\u017cczyzn\u0119. To j\u0105 nazywano w\u0142a\u015bnie combrem.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Po wej\u015bciu do miasta kobiety rozbiega\u0142y si\u0119 w poszukiwaniu kawaler\u00f3w. Od bogatych domaga\u0142y si\u0119 pieni\u0119dzy, od \u0142adnych – ca\u0142usa, pozosta\u0142ych zmusza\u0142y do ci\u0105gni\u0119cia k\u0142ody drewna. W kulminacyjny momencie, na znak przyw\u00f3dczyni kobiety rzuca\u0142y si\u0119 na combra i rozrywa\u0142y go na strz\u0119py. Nie by\u0142 to jednak koniec uroczysto\u015bci. Zabawa trwa\u0142a nawet kilka dni, przeci\u0105gaj\u0105c si\u0119 a\u017c do \u015brody popielcowej.<\/p>\n

 <\/p>\n

Niestety Comber Babski nie przetrwa\u0142 panowania monarchii habsburskiej i dzisiaj niewiele z niego zosta\u0142o opr\u00f3cz naprawd\u0119 hucznego w Krakowie \u015bwi\u0119towania ostatk\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

Lajkonik<\/h2>\n

Lajkonik to jeden z najlepiej rozpoznawalnych symboli Krakowa<\/strong>, nie tylko w Polsce, ale i na \u015bwiecie. Legenda g\u0142osi, \u017ce posta\u0107 Lajkonika zosta\u0142a zainspirowana heroiczn\u0105 obron\u0105 Krakowa przed najazdem Tatar\u00f3w, kt\u00f3rej dokonali wi\u015bla\u0144scy \u017ceglarze – w\u0142\u00f3czkowie. To oni, zgodnie z przekazami, paradowali po mie\u015bcie przebrani w tatarskie stroje, by obwie\u015bci\u0107 mieszka\u0144com, \u017ce za\u017cegnali zagro\u017cenie.<\/p>\n

 <\/p>\n

Na ich cze\u015b\u0107 wydano wielk\u0105 uczt\u0119, a \u00f3wczesny burmistrz postanowi\u0142, \u017ce na pami\u0105tk\u0119 tego bohaterskiego czynu co roku, osiem dni po Bo\u017cym Ciele przez miasto b\u0119dzie przechodzi\u0142 orszak w\u0142\u00f3czk\u00f3w z chanem tatarskim na czele. W ten spos\u00f3b tradycja przej\u015bcia Lajkonika przetrwa\u0142a do dzi\u015b.<\/strong> Zgodnie z ni\u0105, Lajkonikowi nale\u017cy zap\u0142aci\u0107 haracz, a osoby kt\u00f3re zostan\u0105 uderzone jego bu\u0142aw\u0105, maj\u0105 zapewnione szcz\u0119\u015bcie przez ca\u0142y rok.<\/p>\n

\"Lajkonik,<\/a>

Lajkonik, ImreKiss\/Wikimedia\/CC BY 3.0<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Juvenalia<\/h2>\n

Historia krakowskich juwenali\u00f3w si\u0119ga czas\u00f3w Kazimierza Wielkiego. To w\u0142a\u015bnie za panowania ostatniego z Piast\u00f3w, kt\u00f3ry ufundowa\u0142 pierwsz\u0105 uczelni\u0119 w kraju, studenci wpadli na pomys\u0142 organizowania barwnych korowod\u00f3w. Towarzyszy\u0142y im wyst\u0119py muzyk\u00f3w i mim\u00f3w oraz pokazy cyrkowych sztuczek.
\nNazwa imprezy ma rodow\u00f3d o wiele m\u0142odszy.<\/strong> Wymy\u015bli\u0142 j\u0105 w 1954 roku prof. Florian Nieuwa\u017cny. Za inspiracj\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0142y mu rzymskie Saturnalia. Jako \u017ce wydarzenie mocno zwi\u0105zane by\u0142o z osobami m\u0142odymi postanowi\u0142 podkre\u015bli\u0107 to w nazwie. Z po\u0142\u0105czenia m\u0142odzie\u0144ca (iuvenis) i saturnali\u00f3w wysz\u0142y ostatecznie juwenalia.
\nPierwsze Juwenalia odby\u0142y si\u0119 w 1964 roku i przyj\u0119\u0142y si\u0119 niezwykle szybko.<\/strong> Program imprezy by\u0142 sta\u0142y: trwa\u0142a trzy dni i zaczyna\u0142a si\u0119 od barwnego korowodu, kt\u00f3ry szed\u0142 ulicami Krakowa. Tego samego dnia prezydent oddawa\u0142 studentom klucze do miasta, przekazuj\u0105c im tym samym trzydniowe panowanie. W niewiele zmienionej formie impreza przetrwa\u0142a do dzisiaj, cho\u0107 przy\u015bwiecaj\u0105 jej ju\u017c zupe\u0142nie inne cele.<\/p>\n

 <\/p>\n

W czasach PRL-u kilka dni zabawy by\u0142o jedn\u0105 z nielicznych mo\u017cliwo\u015bci legalnego zgromadzenia i oderwania si\u0119 od szarej rzeczywisto\u015bci. Juvenalia \u015bwietnie przyj\u0119\u0142y si\u0119 nie tylko w Krakowie, ale b\u0142yskawicznie rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na teren ca\u0142ego kraju.<\/strong> Jest to jedna z najpopularniejszych imprez dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krak\u00f3w jest miastem, w kt\u00f3rym tradycja i nowoczesno\u015b\u0107 \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 na wielu p\u0142aszczyznach \u2013 dotyczy to sztuki, architektury, muzyki czy wydarze\u0144 kulturalno-rozrywkowych. Liczne imprezy, zabawy, koncerty nawi\u0105zuj\u0105 do obrz\u0119d\u00f3w zapocz\u0105tkowanych wieki temu. Dzi\u015b poznamy barwne historie kilku z nich.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-428","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=428"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":440,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428\/revisions\/440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}