{"id":861,"date":"2016-11-21T08:47:10","date_gmt":"2016-11-21T07:47:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/?p=861"},"modified":"2017-05-29T13:19:36","modified_gmt":"2017-05-29T11:19:36","slug":"nieznane-oblicze-nowej-huty-dworki-nowohuckie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/nieznane-oblicze-nowej-huty-dworki-nowohuckie","title":{"rendered":"Nieznane oblicze Nowej Huty \u2013 dworki nowohuckie"},"content":{"rendered":"

Nowa Huta, kojarzona powszechnie z industrializmem i socjalistyczn\u0105 architektur\u0105, ma tak\u017ce drugie oblicze. Wystarczy oddali\u0107 si\u0119 na kilka kilometr\u00f3w od Placu Centralnego, by przenie\u015b\u0107 si\u0119 w czasie do XIX wieku. Nowohuckie dworki szlacheckie przypominaj\u0105 staropolskie tradycje i atmosfer\u0119 dawnych lat.<\/p>\n

Dworek Jana Matejki w Krzes\u0142awicach<\/h2>\n

Dw\u00f3r krzes\u0142awicki mia\u0142 dw\u00f3ch s\u0142ynnych rezydent\u00f3w \u2013 w XVIII wieku mieszka\u0142 tu bowiem Hugo Ko\u0142\u0142\u0105taj. Po III rozbiorze Polski Krzes\u0142awice przechodzi\u0142y z r\u0105k do r\u0105k, a\u017c do 1876 roku: maj\u0105tek naby\u0142 w\u00f3wczas Jan Matejko. Jednym z powod\u00f3w zakupu by\u0142a troska o rodzin\u0119. Czw\u00f3rka dzieci artysty cz\u0119sto zapada\u0142a na zdrowiu, dlatego lekarz zaleci\u0142 im pobyt na \u015bwie\u017cym powietrzu, z dala od miasta. Malarz wybra\u0142 Krzes\u0142awice ze wzgl\u0119du na mi\u0142e s\u0105siedztwo; dzier\u017cawc\u0105 pobliskich Bie\u0144czyc by\u0142 jego brat, Zygmunt.<\/p>\n

Zarezerwuj nocleg w Hotelu w Centrum Krakowa<\/a> Best Western Krak\u00f3w Old Town<\/h3>\n

Matejko odnowi\u0142 i umeblowa\u0142 budynek, dobudowa\u0142 tak\u017ce ganek z a\u017curow\u0105 balustrad\u0105 w\u0142asnego projektu; oba elementy zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b. Dworek otoczony ogrodem i rozleg\u0142ym parkiem sta\u0142 si\u0119 ulubionym miejscem pracy i wypoczynku artysty. W krzes\u0142awickiej pracowni powstawa\u0142y studia i portrety dzieci, a tak\u017ce wielkie dzie\u0142a Matejki. Przydomowy sad pos\u0142u\u017cy\u0142 jako t\u0142o obrazu „Rzeczpospolita Babi\u0144ska”, a miejscowi ch\u0142opi pozowali malarzowi w trakcie pracy nad „Ko\u015bciuszk\u0105 pod Rac\u0142awicami”.<\/p>\n

Spadkobierca Matejki nie utrzyma\u0142 zad\u0142u\u017conego maj\u0105tku. Wkr\u00f3tce po \u015bmierci malarza Krzes\u0142awice zosta\u0142y sprzedane. W po\u0142owie XX wieku w\u0142a\u015bcicielka dworku odda\u0142a go w r\u0119ce krakowskiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych. Cz\u0142onkowie stowarzyszenia przekszta\u0142cili go w muzeum po\u015bwi\u0119cone Matejce. Poza obrazami artysty mo\u017cna zobaczy\u0107 tu zabytkowe meble i przedmioty codziennego u\u017cytku.<\/p>\n

\"1280px-krzeslawice_dworek_jana_matejki1\"<\/a>

Dworek Jana Matejki\/ Wikimedia Commons\/ Maire<\/p><\/div>\n

Dw\u00f3r Badenich w Branicach<\/h2>\n

Krakowski r\u00f3d Badenich herbu Bo\u0144cza to jedna z najbardziej wp\u0142ywowych rodzin XIX-wiecznej Galicji. W\u015br\u00f3d licznych posiad\u0142o\u015bci rodowych znalaz\u0142a si\u0119 wie\u015b Branice, obecnie jednostka administracyjna Nowej Huty. Poza dworem mieszkalnym nowi gospodarze przej\u0119li tu dw\u00f3r obronny, u\u017cywany p\u00f3\u017aniej w roli lamusa, czyli magazynu. Na pierwszy rzut oka ma\u0142y i niepozorny, budynek jest w istocie pere\u0142k\u0105 renesansowej architektury: trzykondygnacyjny dworek, zwie\u0144czony efektown\u0105 attyk\u0105 i zdobiony technik\u0105 sgrafitto (\u017c\u0142obieniami), uko\u0144czono w roku 1603.<\/p>\n

Cz\u0142onkowie rodziny Badenich wybudowali na miejscu w\u0142asny dw\u00f3r, utrzymany w stylu klasycystycznym. Po XX wojnie \u015bwiatowej oba budynki przesz\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. Obecnie znajduje si\u0119 tam oddzia\u0142 Muzeum Archeologicznego, a dawny lamus otwarto dla zwiedzaj\u0105cych \u2013 ekspozycja obejmuje mi\u0119dzy innymi znaleziska archeologiczne z teren\u00f3w Nowej Huty.<\/p>\n

\"krakow_branice_zespol_dworski\"<\/a>

Zesp\u00f3\u0142 dworski w Branicach\/ Wikimedia Commons\/ Karya<\/p><\/div>\n

Dw\u00f3r Branickich w Wadowie<\/h2>\n

Zadbane branickie budynki ciesz\u0105 oko i zach\u0119caj\u0105 do odwiedzin. Inaczej przedstawia si\u0119 sytuacja w Wadowie, kolejnej posiad\u0142o\u015bci Badenich. XIX-wieczny, klasycystyczny dworek wadowski nosi jeszcze ostatnie \u015blady dawnej \u015bwietno\u015bci; na uwag\u0119 zas\u0142uguje zw\u0142aszcza p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 budynku z ozdobnymi arkadami i napisem „Z dar\u00f3w Bo\u017cych”.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny Wad\u00f3w zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do Nowej Huty, a dworek mie\u015bci\u0142 kolejno szko\u0142\u0119 i przedszkole. Niestety, od kilkudziesi\u0119ciu lat pozostaje bez w\u0142a\u015bciciela. Otaczaj\u0105cy go park wci\u0105\u017c t\u0119tni \u017cyciem, lecz sam dworek popada w ruin\u0119. Okna i drzwi zamurowano, a elewacja zosta\u0142a zniszczona przez pseudokibic\u00f3w; na domiar z\u0142ego, po\u017car strawi\u0142 dach i cz\u0119\u015b\u0107 poddasza. Dawna posiad\u0142o\u015b\u0107 Badenich budzi obecnie przygn\u0119bienie i nostalgi\u0119. Czy doczeka si\u0119 lepszych czas\u00f3w?<\/p>\n

\"badenis_manor_in_wadow_view_from_s_63_glinik_street_nowa_huta_krakow_poland\"<\/a>

Dw\u00f3r Badenich w Wadowie\/ Wikimedia Commons\/ Zygmunt Put<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowa Huta, kojarzona powszechnie z industrializmem i socjalistyczn\u0105 architektur\u0105, ma tak\u017ce drugie oblicze. Wystarczy oddali\u0107 si\u0119 na kilka kilometr\u00f3w od Placu Centralnego, by przenie\u015b\u0107 si\u0119 w czasie do XIX wieku. Nowohuckie dworki szlacheckie przypominaj\u0105 staropolskie tradycje i atmosfer\u0119 dawnych lat.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":862,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,7],"tags":[],"class_list":["post-861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hotele","category-ciekawostki"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/861"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=861"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1002,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/861\/revisions\/1002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bwkrakow.pl\/nablogu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}