Kraków śladami Jana Matejki — 10 miejsc na spacer

Jan Matejko, jeden z najwybitniejszych malarzy w historii Polski, niemal całe życie spędził w Krakowie. Spacerując po mieście, łatwo trafić na miejsca z nim związane i zobaczyć jego dzieła na własne oczy. Oto 10 przystanków na spacer śladami Matejki — od Starego Miasta po Nową Hutę.

1. Akademia Sztuk Pięknych (pl. Jana Matejki 13)

Spacer najlepiej zacząć na placu naprzeciw Barbakanu. Stoi tu uczelnia, która w 1873 roku usamodzielniła się jako Szkoła Sztuk Pięknych — jej pierwszym dyrektorem został właśnie Matejko i pełnił tę funkcję aż do śmierci w 1893 roku. Dziś zarówno akademia, jak i plac noszą jego imię.

2. Brama Floriańska

Średniowieczna brama z basztą, za którą zaczyna się ulica Floriańska, to jeden z symboli Krakowa. Na jej ścianie od strony Plant wisi płaskorzeźba orła piastowskiego, którą według projektu Matejki wykonał Zygmunt Langman.

3. Pomnik Jana Matejki (Planty)

W listopadzie 2013 roku na Plantach przy ul. Basztowej, na zachód od Barbakanu, odsłonięto pomnik malarza autorstwa Jana Tutaja.

4. Dom Jana Matejki (ul. Floriańska 41)

W rodzinnym domu przy Floriańskiej Matejko urodził się i tworzył. Po śmierci malarza budynek wykupiło Towarzystwo im. Jana Matejki, a w 1898 roku udostępniono go zwiedzającym. Od 1904 roku to oddział Muzeum Narodowego w Krakowie. Zobaczysz tu obrazy i szkice artysty, listy, fotografie i jego kolekcje, m.in. militaria i stare książki. Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli (w poniedziałki zamknięte); we wtorki wstęp na wystawę stałą jest bezpłatny.

5. Bazylika Mariacka (pl. Mariacki 5)

Kiedy w 1889 roku rozpoczęto renowację bazyliki Mariackiej, Matejko bezinteresownie zaprojektował nową polichromię, którą podziwiamy do dziś. Prace trwały do 1891 roku, a przy przenoszeniu jego kartonów na ściany pracowali m.in. jego uczniowie Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer. W tym samym kościele w listopadzie 1893 roku odprawiono mszę żałobną za malarza.

6. Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach

Galeria na piętrze Sukiennic to najstarszy oddział Muzeum Narodowego w Krakowie. W Sali Siemiradzkiego wiszą monumentalne płótna Matejki: „Hołd pruski” i „Kościuszko pod Racławicami”, a w galerii także jego „Wernyhora”.

7. Pałac Sztuki (pl. Szczepański 4)

Pałac Sztuki, wzniesiony w 1901 roku, to dziś siedziba Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych i galeria. Na fasadzie od strony placu Szczepańskiego zobaczysz popiersie Matejki dłuta Antoniego Madeyskiego.

8. Dworek Jana Matejki w Krzesławicach (ul. Wańkowicza 25)

Staropolski dworek malarz kupił w 1876 roku za pieniądze ze sprzedaży obrazu „Batory pod Pskowem”, przebudował go według własnego projektu i urządził w nim pracownię. Dziś dworek należy do Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych i jest poświęcony Matejce i Hugonowi Kołłątajowi. Można go zwiedzać w piątki, soboty i niedziele, a w poniedziałki po wcześniejszym umówieniu.

9. Kopiec Wandy

Kopiec Wandy w Nowej Hucie to jeden z pięciu krakowskich kopców, związany z legendą o księżniczce, która nie chciała Niemca. Na szczycie od 1890 roku stoi pomnik zaprojektowany przez Matejkę: cokół z napisem „Wanda” i reliefem miecza, zwieńczony orłem. Na kopcu jest dziś replika — oryginalnego orła można zobaczyć na wystawie „Nowa Huta 1949+” Muzeum Krakowa.

10. Grobowiec Jana Matejki (Cmentarz Rakowicki)

Jan Matejko zmarł 1 listopada 1893 roku w wieku 55 lat. W czasie jego pogrzebu bił dzwon Zygmunt, używany tylko podczas najważniejszych uroczystości. Na koniec spaceru warto odwiedzić jego grobowiec w formie kapliczki przy głównej alei Cmentarza Rakowickiego.

Gdzie spać w Krakowie?

Najbliżej początku spaceru jest Best Western Plus Kraków Old Town przy ul. Świętej Gertrudy 6, tuż przy Plantach, ok. 500 m od Rynku Głównego. Klimatyczną alternatywą jest Hotel Regent w zabytkowej kamienicy na Kazimierzu.

Wpis zaktualizowany w październiku 2026 r.